Πρόλογος του Προέδρου Δ.Σ του ΕΦΕΤ

Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), από την ίδρυσή του το 1999, έχει αναλάβει θεσμικά τον ρόλο της Κεντρικής Αρμόδιας Αρχής στον τομέα των τροφίμων, με αρμοδιότητα που εκτείνεται σε όλα τα στάδια της διατροφικής αλυσίδας μετά την πρωτογενή παραγωγή. Η κύρια αποστολή του Οργανισμού παραμένει αταλάντευτα προσανατολισμένη στην προστασία της δημόσιας υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των τροφίμων που διατίθενται στην αγορά και καταναλώνονται από τους πολίτες. 

Το έτος 2024 αποτέλεσε μια χρονιά έντονης δραστηριότητας, υψηλών απαιτήσεων και ουσιαστικής παρέμβασης σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν στην διατροφική ασφάλεια και στην ενημέρωση του καταναλωτικού κοινού. Ο απολογισμός μας παρέχει μία συνολική και ενδελεχή εικόνα των δράσεων που αναλήφθηκαν από τον Φορέα, τόσο στον τομέα των ελέγχων όσο και σε ευρύτερους άξονες ενημέρωσης, πρόληψης και συνεργασίας.

Τακτικοί - Έκτακτοι Έλεγχοι και Διαχείριση Κινδύνων 

Κατά τη διάρκεια του 2024, ο ΕΦΕΤ πραγματοποίησε περίπου 10.200 επιτόπιους ελέγχους - τακτικούς, έκτακτους και διαχείριση κινδύνων -  σε επιχειρήσεις τροφίμων διαφόρων κλάδων και μεγεθών, επιδιώκοντας τη διασφάλιση της συμμόρφωσής τους με την ισχύουσα εθνική και ενωσιακή νομοθεσία. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν 27 εξειδικευμένα προγράμματα εργαστηριακών αναλύσεων, με 2700 αναλύσεις, τα οποία συνέβαλαν καθοριστικά στον εντοπισμό πιθανών απειλών για τη δημόσια υγεία και τα συμφέροντα των καταναλωτών. 

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η άμεση και αποτελεσματική ανταπόκριση του Φορέα σε 288 περιστατικά που γνωστοποιήθηκαν μέσω του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF). Μέσω της διαρκούς παρακολούθησης και της ταχείας ενεργοποίησης των μηχανισμών ελέγχου, ο ΕΦΕΤ κατάφερε να συμβάλει αποφασιστικά στην αποτροπή της κυκλοφορίας επικίνδυνων προϊόντων στην ελληνική αγορά. Εκτός από τη διαχείριση του RASFF, o ΕΦΕΤ διαχειρίστηκε 111 κοινοποιήσεις από το Δίκτυο Διοικητικής Συνδρομής και Συνεργασίας (AAC) και 107 από το Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Απάτης στην Αγροδιατροφική Αλυσίδα (FFN). 

Επιπλέον, ο Φορέας διαχειρίστηκε 1.986 καταγγελίες και αναφορές πολιτών, τις οποίες αντιμετώπισε με τη δέουσα σοβαρότητα και άμεση παρέμβαση, προασπίζοντας με συνέπεια το δικαίωμα του καταναλωτή στην ασφάλεια και στη διαφάνεια. 

Εκπαίδευση, Επιμόρφωση και Ενημέρωση 

Η στρατηγική του ΕΦΕΤ δεν περιορίζεται σε κατασταλτικά μέτρα, αλλά επενδύει ουσιαστικά στην πρόληψη μέσω της εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των εμπλεκόμενων φορέων. Το 2024, υλοποιήθηκαν 450 εκπαιδευτικά προγράμματα για χειριστές τροφίμων, προσφέροντας ουσιαστική γνώση και τεχνική κατάρτιση σύμφωνα με τις σύγχρονες ανάγκες του τομέα. 

Σημαντική ήταν και η προσπάθεια εξωστρέφειας και ενημέρωσης, με αξιοποίηση των κοινωνικών δικτύων και της συνεργασίας με ευρωπαϊκούς θεσμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), μέσω της συμμετοχής στο Πρόγραμμα #EUChooseSafeFood, που αποσκοπεί στην ενημέρωση και  ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από θέματα διατροφικής ασφάλειας. 

Διατροφική Ποιότητα και Δημόσια Υγεία 

Αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια των τροφίμων συνδέεται άμεσα με τη διατροφική αξία και τη δημόσια υγεία, συνεχίσαμε με συνέπεια τη διερεύνηση του αντικτύπου του  Κανονισμού (ΕΕ) 2019/649 που αφορά στη θέσπιση ανώτατου ορίου περιεκτικότητας των τροφίμων σε τρανς λιπαρά οξέα. Επιπλέον, προχωρήσαμε σε στοχευμένο διερευνητικό πρόγραμμα  για την περιεκτικότητα νατρίου (αλάτι) σε διάφορα είδη ψωμιού από αρτοποιεία σε όλη την Ελλάδα, καθώς και σε εκστρατείες ενημέρωσης σχετικά με την παρουσία αλλεργιογόνων στα τρόφιμα, ώστε ο καταναλωτής να λαμβάνει τεκμηριωμένες αποφάσεις για τη διατροφή του. 

Συνεργασίες και Θεσμική Δικτύωση 

Το έτος αυτό σηματοδοτήθηκε και από την περαιτέρω ενίσχυση των διυπηρεσιακών συνεργασιών. Είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι με τη συνεργασία με το Γενικό Χημείο του Κράτους και με αρκετές Περιφέρειες της χώρας, με τις οποίες έχουμε υπογράψει πρωτόκολλα συνεργασίας, με στόχο την εδραίωση ενός ενιαίου, αποτελεσματικού και συντονισμένου συστήματος ελέγχου σε εθνικό επίπεδο. Η φιλοδοξία μας είναι οι συνεργασίες αυτές να επεκταθούν σε όλες τις Περιφέρειες, διασφαλίζοντας έτσι την καθολική εφαρμογή των ελεγκτικών μηχανισμών. 

Ο ΕΦΕΤ συμμετείχε ενεργά σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς και δίκτυα, όπως το Δίκτυο Προειδοποίησης και Συνεργασίας (ACN) και ο Codex Alimentarius του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενώ ενίσχυσε τη θέση του σε επιστημονικά δίκτυα ως Εθνικό Σημείο Επαφής της EFSA, ενδυναμώνοντας τη φωνή της Ελλάδας στον διεθνή διάλογο για την ασφάλεια των τροφίμων. 

Ο ΕΦΕΤ συμμετείχε ενεργά στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνοντας μέρος στο διάλογο μεταξύ της Επιτροπής και των αρμόδιων αρχών των Κρατών Μελών αφενός και κρατώντας ενήμερες τις αρμόδιες αρχές της χώρας αφετέρου ως προς το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. 

Οι Στρατηγικοί μας Στόχοι 

Ο ΕΦΕΤ συνεχίζει να λειτουργεί βάσει ενός στρατηγικού πλαισίου, με στόχους που αποσκοπούν στη δημιουργία ενός σύγχρονου, ευέλικτου και επιστημονικά τεκμηριωμένου μηχανισμού ελέγχου:

• Η εγκαθίδρυση ενός ολοκληρωμένου, ενιαίου και ομοιογενούς συστήματος επισήμων ελέγχων σε εθνικό επίπεδο.
• Η πρόληψη και αποτελεσματική διαχείριση διατροφικών κινδύνων και δόλιων πρακτικών, με εστίαση σε όλα τα στάδια της διατροφικής αλυσίδας.
• Η ενδυνάμωση των συνεργασιών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για την προώθηση καλών πρακτικών και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
• Η επιστημονική τεκμηρίωση και η τεχνολογική καινοτομία, που στηρίζουν τη διαμόρφωση ορθολογικών πολιτικών στον τομέα της διατροφής και της προστασίας του καταναλωτή.
• Η ανάπτυξη της υπευθυνότητας και διαφάνειας των επιχειρήσεων τροφίμων και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή μέσα από τεκμηριωμένη και αντικειμενική ενημέρωση.
• Η διοικητική οργάνωση και λειτουργία του Φορέα βάσει αξιών όπως η ακεραιότητα, η αμεροληψία, ο επαγγελματισμός, η επάρκεια, η διαφάνεια, η εμπιστευτικότητα και η εχεμύθεια.

Όλα τα παραπάνω υπηρετούν τον θεμελιώδη μας σκοπό: την εμπέδωση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή στα τρόφιμα που καταναλώνει καθημερινά.

Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να εκφράσω την ειλικρινή ευγνωμοσύνη μου σε όλα τα στελέχη και το ανθρώπινο δυναμικό του ΕΦΕΤ. Το σημαντικότερο συγκριτικό πλεονέκτημα του Οργανισμού είναι οι άνθρωποί του – μια ομάδα εξαιρετικών επιστημόνων και επαγγελματιών, με υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης και πολυεπιστημονική κατάρτιση. Η ευθύνη της κάθε διοίκησης είναι να διασφαλίσει αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο και να ενισχύσει περαιτέρω την αξιοπιστία και τη δυναμική του Φορέα.

Αντώνιος Ζαμπέλας

 Πρόεδρος ΔΣ του ΕΦΕΤ

Ετήσιος απολογισμός για το έτος 2024